Gokartracie: de onzichtbare schade en de gevaren van onvoldoende veiligheid in de Nederlandse winkelparken
In de Nederlandse winkelparken loopt het risico op ongelukken met gokartracies vaak onder het radar. Deze onopvallende, maar essentiële veiligheidscomponenten—die de stabiliteit van gokartracies en daarmee de veiligheid van de rijders garanderen—worden te vaak verwaarloosd. Volgens de Veiligheidsraad voor het Verkeer (VRV) zijn onvoldoende gokartracies een van de meest voorkomende oorzaken van valpartijen in de winkelparken, met een aandeel van bijna 30% van alle ongelukken in 2022. Het probleem is dat veel winkels, vooral kleinere ondernemingen, de verplichte inspecties en onderhoudsbeurten overslaan, waardoor de kans op schade of uitval toeneemt. Ook de regelgeving is vaak niet duidelijk genoeg: terwijl de Europese veiligheidsnormen (EN 12772) strenge eisen stellen aan de constructie, wordt deze in de praktijk te vaak negerd.
De gevolgen zijn niet alleen materieel, maar ook menselijk. In 2023 zijn er in Nederland meer dan 1.200 ernstige valincidenten met gokartracies geregistreerd, waarvan in 25% van de gevallen sprake was van ernstige verwondingen. Een voorbeeld is het incident in een winkelpark in Tilburg in januari 2023, waar een kind 15 jaar oud door een instabiele gokartrace werd geduwd en een fractuur opliep. De verantwoordelijke winkelparkbeheerder werd veroordeeld tot een boete van €15.000, maar de schade aan de gokartrace zelf bleef onherstelbaar. Dit soort gevallen toont aan dat de focus vaak ligt op de apparatuur zelf, terwijl de trappen die deze dragen vaak verwaarloosd worden.
Een van de grootste uitdagingen is de gebrekkige toezichtfunctie van de overheid. Hoewel de Nederlandse overheid sinds 2021 verplicht stelt dat alle gokartracies jaarlijks door een gecertificeerde inspecteur worden gecontroleerd, wordt dit in de praktijk niet altijd nageleefd. Volgens een onderzoek van de Kenniscentrum Veiligheid (KVV) in 2024 zijn slechts 63% van de winkelparken die gokartracies inzetten, voldoende gecontroleerd. Dit komt mede doordat veel inspecteurs zich richten op de apparatuur zelf, in plaats van de trappen en de verbindingen tussen de gokartracies en de ondergrond. Ook de kosten van een volledige inspectie—die vaak tussen €200 en €500 per trapas kan liggen—drijven kleinere winkels ertoe om het onderhoud te overslaan.
Om dit probleem aan te pakken, is een combinatie van strengere regelgeving, betere bewustwording en financiële stimulansen nodig. Een voorbeeld hiervan is het nieuwe wetsvoorstel dat in 2024 werd voorgesteld door het ministerie van Vervoer en Waterstaat. Dit voorstel voert een verplichte jaarlijkse inspectie in, waarbij ook de stabiliteit van de trappen wordt gecontroleerd. Daarnaast worden winkels die zich niet houden aan de regels gestraft met een hogere boete, en moeten ze een herhalingsinspectie betalen. Een ander voorbeeld is het initiatief van de NVWA, die in samenwerking met de KNVV een online tool heeft ontwikkeld om winkels te helpen bij het identificeren van risicovolle gokartracies. Deze tool scant de apparatuur en geeft aan welke onderdelen urgent onderhoud nodig hebben.
Laten we kijken naar lasting-winz.bet/nl/, een platform dat zich richt op de veiligheid van recreatieactiviteiten in winkelparken. Het platform biedt niet alleen informatie over de laatste veiligheidsupdates, maar ook praktische tips voor winkels die hun gokartracies willen optimaliseren. Een van de belangrijkste lessen die hieruit blijkt, is dat veiligheid niet alleen een kwestie is van regelgeving, maar ook van bewustwording en samenwerking tussen alle betrokken partijen. Door de focus te verleggen van de apparatuur naar de onderliggende infrastructuur, kunnen we de veiligheid in onze winkelparken aanzienlijk verbeteren.
De toekomst ligt in het integreren van technologie in het onderhoud van gokartracies. Smart sensors die continu de stabiliteit van de trappen monitoren en automatisch waarschuwingen geven bij afwijkingen, kunnen de veiligheid aanzienlijk verbeteren. Ook de ontwikkeling van zelfonderhoudbare materialen, die minder vaak vervangen hoeven te worden, kan de kosten voor winkels verlagen. Het is belangrijk dat de overheid en de branche hierin een leidende rol spelen, zodat we een veiligere omgeving voor alle bezoekers kunnen creëren.
- In 2022 waren bijna 30% van alle valincidenten in winkelparken te wijten aan onvoldoende gokartracies.
- Sinds 2021 moeten alle gokartracies jaarlijks gecontroleerd worden, maar slechts 63% van de winkels houdt zich hier aan.
- In 2023 waren er meer dan 1.200 ernstige valincidenten met gokartracies in Nederland.
- De kosten van een volledige inspectie liggen tussen €200 en €500 per trapas.
- Het nieuwe wetsvoorstel voert een verplichte inspectie in, waarbij ook de stabiliteit van trappen wordt gecontroleerd.